“İnsanlıq tarixində son 5600 il ərzində tam sülh yalnız 292 il davam edib (yəni çox az vaxt). Bu rəqəm köhnə statistikalardan gəlir və müxtəlif mənbələrdə 268–292 arası dəyişir, amma ümumi fikir eynidir – müharibələr üstünlük təşkil edib”.

Adalet.az xəbər verir ki, bunu politoloq Əziz Əlibəyli deyib. 

O, bildirib ki, müasir müharibələrdə (xüsusilə şəhər döyüşlərində və partlayıcı silahlar istifadə olunan yerlərdə) ölənlərin və yaralananların 90%-dən çoxu mülki şəxslərdir (qadınlar və uşaqlar daxil):

“1990-cı illərdən bəri silahlı münaqişələrin sayı və şiddəti ümumilikdə azalıb, amma son illərdə bəzi regionlarda yenidən artıb. Müharibələrdən ölənlər 20-ci əsrin ortalarına nisbətən xeyli aşağı düşüb. İslandiya 2008-ci ildən bəri ardıcıl olaraq dünyanın ən sülhsever ölkəsidir (Global Peace Index-ə görə, 2025-ci ildə də 1-ci yerdədir). BMT sülhməramlı qüvvələrinin illik büdcəsi qlobal hərbi xərclərin 0.5%-dən az hissəsini təşkil edir (2024-2025 büdcəsi ~5.6 milyard dollar, qlobal hərbi xərclər isə trilyonlarla). Daha çox BMT sülhməramlısı olan zonalarda mülki itkilər əhəmiyyətli dərəcədə azalır və davamlı sülh şansı yüksəlir (araşdırmalar bunu təsdiqləyir). 1948-ci ildən bəri BMT sülhməramlı missiyalarında 2 milyondan çox insan xidmət edib, təxminən 4200-dən artıq sülhməramlı həlak olub. Sülh rəmzi olan göyərçin və zeytun budağı qədim yunan mifologiyasından gəlir (sülh tanrıçası Eirene ilə bağlı). Hazırda dünyada təxminən 30-50 arası aktiv silahlı münaqişə var, amma 1990-cı illərlə müqayisədə beynəlxalq müharibələr xeyli azalıb. Maraqlı tarixi detal: İkinci Dünya Müharibəsində Berlinə atılan ilk bomba Berlin Zooparkındakı yeganə fili öldürmüşdü. Dünyaya sülh gətiririk!!!”.

Vasif ƏLİHÜSEYN