adalet.az header logo
  • Bakı -°C
06 May 2026 13:20
235
ƏDƏBİYYAT
A- A+

Taleyin sürgün oyunu -  Əntiqə Kərimzadə yazır..

Deyirlər ki, yazıçı və ya şair nəyi düşünürsə onun yaradır. Yaxud da həmin hissin sözlə şəklini çəkir.  Bəlkə də ən çətin iş sözün çəklini çəkməkdir. Sözü- sözə calamaq, söz qoşmaq, söz çıxarmaq- bunlar hamısı sözün şəklin çəkməyin kölgəsində qalır.  Söz isə bütün bunların fövqündə dayanır.  Ümumiyyətlə, yazıçıların hadisələrə baxışları tam fərqli olur. Məsələn, adi insanlar küləyə, yağışa  təbiət hadisəsi kimi baxırsa, yazıçı bunu daha obrazlı görür və ifadə edir.

Uzun illərdir  vətəndən kənarda yaşayan yazıçı Əzimə Ağalarova da  hər hadisəni obrazlı görən, sözün şəklini çəkən yazıçılardandır.  Yazıçı uzun illərdir Almaniyada  yaşasa da  Şərq mədəniyyətini unutmamış, hətta  bunu bütün əsərlərində göstərmişdir.

Dünyanın 47 ölkəsinə səyahət edən müəllif  Şərq mədəniyyəti ilə Qərb mədəniyyətinin bir -birindən  necə fərqləndiyini, şərq qadınının özəlliyini əsərlərində xüsusi vurğulayıb.  Nakam sevginin aliliyi, siyasi hadisələrin ölkələrə və cəmiyyətlərə təsiri kimi diqqətçəkən mövzular müəllifin əsərlərinin əsas qayəsini təşkil edir.  

Yazıçının “Yıpranmış hayallerin peşinde”  əsəri da məhz Azərbaycan- Türkiyə dostluğundan bəhs edir.  Hadisələr sovetlər dönəmində (1980) cərəyan etsə də, qardaş ölkəyə olan sevgi  mövzusu müstəqillik dönəmində də  aktualdır.

Həyata yeni atılan azərbaycanlı bir gəncin israrla Türkiyəyə getməsi həm cəsarət, həm də  sönməyən bir sevginin izahıdır.  Bu sevgi əsərin qəhrəmanı Suzanı  burulğanlı bir həyat yaşamağa məcbur edir.  Həsrətindən divanə olduğu Türkiyə ona qucaq açdımı? Və ya onu necə qarşıladı? Bütün bu hadisələr, əlbəttə, oxucunu düşündürməyə  başlayır. Suzan yaşadığı  stabil həyatdan  sanki qarışıq bir dünyaya düşmüşdü. Başına gələnlər üçün bəzən özünü qınayır, bəzən  sevgisini lənətləyir, bəzən də Türkiyədən küsürdü.

Suzan bütün ağrılarının içində qarşılaşdığı ən gözəl “mənzərə” Kamal idi.  Taleyin ona nələr gətirəcəyindən xəbərsizkən  Kamal onun həyatına  daxil oldu.

Taleyin ona oynadığı oyunun uzunluğu Bakıdan-Türkiyəyə, ordan İrana, İrandan Rusiyaya və Livana qədər uzanır.
 Maraqlıdır, Kamalı da Türkiyə qədər sevən Suzan onunla  xoşbəxt oldumu?  Kamal onu xoşbəxt edəcəyinə söz verdiyi halda, onların həyatı necə dəyişdi? Bu dəyişiklikdə  Suzanı qaranlıqlar qucdumu, yoxsa Kamala sarılmağı bacardımı? Yaz yağışı kimi yağan bu suallarını cavabını oxucunun analizinə  həvale edirəm.

Əsərdə diqqətçəkən məqamlardan biri də İsrail Kəşfiyyatının (Mossad)  Suzanın həyatında  mühüm rol oynamasıdır.
Əsərin əsas üstünlüklərindən biri də siyasi  məsələlərin qabardılması, Azərbaycanda sövetlər dönəmində yaşanan çətinliklər və insanların  bəzi ölkələrə səyahətlərinin məhdudlaşmasıdır. 

Yazıçı sovetlər dönəmində Türkiyəyə səyahət etməyin necə çətin məsələ olduğunu əsərin əvvəlində çox dəqiqliklə qeyd edir. 
Həyatın hər çətiniyini yaşayan Suzanın  əsərin sonunda rahatlıq tapması  yazıçının “Həyat davam edir” ifadəsinə  nikbin münasibətidir.

 Müəllif “Yıpranmış hayallerin peşinde”  əsərini “Cənnətdə əzab” adı ilə   Azərbaycan türkcəsinə tərcümə edib. Arzulayırıq ki, əsərin tərcümə varinatı  çap olunub Azərbaycanda da yayılsın.