Gülnaz Abutalıb qızı Abdullazadənin 80 illik yubileyinə

Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin, musiqişünaslıq elminin və fəlsəfi-estetik fikrinin inkişafında özünəməxsus iz qoymuş görkəmli şəxsiyyətlərdən biri də bəstəkar, musiqişünas, filosof, fəlsəfə elmləri doktoru, professor, Azərbaycanın Əməkdar incəsənət xadimi Gülnaz Abutalıb qızı Abdullazadədir. 7 sentyabr 1946-cı ildə Bakıda dünyaya gələn Gülnaz Abdullazadənin bu il 80 illik yubileyi qeyd olunur. Onun səksən illik ömür yolu Azərbaycan elminə, musiqi sənətinə, təhsilə və gənc tədqiqatçıların yetişdirilməsinə həsr olunmuş zəngin və mənalı bir fəaliyyət salnaməsidir.

Gülnaz Abdullazadənin şəxsiyyətini səciyyələndirən başlıca cəhətlərdən biri onun bəstəkar, alim və filosof düşüncəsini vahid bir yaradıcılıq məkanında birləşdirə bilməsidir. O, 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının bəstəkarlıq sinfini, Cövdət Hacıyevin sinfini bitirmişdir. Sonrakı illərdə elmi fəaliyyətini fəlsəfə və estetika istiqamətində davam etdirərək M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin fəlsəfə fakültəsinin estetika kafedrasında aspirantura təhsili almışdır.

Onun elmi yaradıcılığının mühüm istiqamətlərindən biri musiqi sənətinin fəlsəfi və estetik mahiyyətinin araşdırılmasıdır. “Hegelin estetikasında musiqi incəsənətinin problemləri” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, daha sonra isə “Qədim və orta əsrlər musiqi mədəniyyətinin tarixi-fəlsəfi təhlili (Şərq-Qərb kontekstində)” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Bu tədqiqatlar onun musiqiyə yalnız sənət hadisəsi kimi deyil, həm də fəlsəfi, estetik və ictimai-mədəni fenomen kimi yanaşdığını göstərir.

Gülnaz Abdullazadənin elmi irsində Azərbaycan musiqisinin, xüsusilə muğam sənətinin fəlsəfi mahiyyətinin araşdırılması xüsusi yer tutur. “Azərbaycan muğamlarının fəlsəfi mahiyyəti”, “Musiqi sənətinin fəlsəfi mahiyyəti”, “Musiqi, insan, cəmiyyət”, “Qədim və orta əsrlərin musiqi mədəniyyəti”, “Hegelin musiqi estetikası” kimi əsərləri onun elmi dünyagörüşünün genişliyini və tədqiqatlarının çoxşaxəliliyini nümayiş etdirir.

Onun yaradıcılıq fəaliyyəti elmi əsərlərlə məhdudlaşmır. Gülnaz Abdullazadə bəstəkar kimi də Azərbaycan musiqi mədəniyyətinə dəyərli töhfələr vermişdir. Fortepiano üçün əsərləri,vokalizləri, simli kvarteti, fortepiano triosu, simfoniyası, mahnı və romansları onun bəstəkarlıq yaradıcılığının müxtəlif janr və formaları əhatə etdiyini göstərir. Bakı Musiqi Akademiyasının fondlarında onun əsərləri sırasında “7 prelüd və sonatina”, “Simfoniya”, eləcə də “Azərbaycan vokalizləri” kimi nəşrlər yer alır.

Lakin Gülnaz xanımın fəaliyyətini yalnız elmi əsərlərin və musiqi nümunələrinin siyahısı ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmaz. Onun ən böyük xidmətlərindən biri alim şəxsiyyətinin pedaqoq və insan şəxsiyyəti ilə vəhdət təşkil etməsidir. O, illər ərzində çoxsaylı tələbə və gənc tədqiqatçıların elmi dünyagörüşünün formalaşmasına, onların düzgün istiqamət seçməsinə və elmi fəaliyyətə məsuliyyətlə yanaşmasına böyük diqqət göstərmişdir. Bakı Musiqi Akademiyasının materiallarında da onun gənc alimlərin yetişməsindəki xüsusi rolu vurğulanır.

Mənim elmi yolumda Gülnaz xanımın izi

Gülnaz xanım haqqında danışarkən mənim üçün ən mühüm məqam onun yalnız tanınmış alim və professor olması deyil, mənim həyatımda və elmi fəaliyyətimdə böyük rolu olan bir şəxsiyyət olmasıdır.

Elmi fəaliyyətə başladığım və tədqiqat yolunda öz istiqamətimi müəyyənləşdirməyə çalışdığım dövrdə Gülnaz xanımın tövsiyələri mənim üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyıb. O, elmi işimdə hər zaman düzgün yolu və istiqaməti göstərib, qarşıma çıxan məsələlərə daha geniş və sistemli yanaşmağı öyrədib.

Bəzən bir alimin gənc tədqiqatçıya verdiyi ən böyük dəstək yazdığı əsər və ya söylədiyi bir cümlədeyil, onun düşünmək, araşdırmaq və doğru nəticəyə gəlmək istiqamətində göstərdiyi yoldur. Gülnaz xanımın mənim elmi fəaliyyətimdəki rolu məhz belə dəyərlidir. Onun elmi yanaşması mənə bir daha göstərdi ki, tədqiqatçı üçün yalnız mövzu haqqında məlumatlı olmaq kifayət deyil. Alim daim sual verməli, mənbələri müqayisə etməli, hadisənin mahiyyətinə varmalı və əldə etdiyi nəticəyə elmi məsuliyyətlə yanaşmalıdır.

Gülnaz xanımın qayğıkeşliyi, tələbkarlığı və eyni zamanda insani münasibəti mənim üçün hər zaman xüsusi örnək olub. Onun verdiyi istiqamətlər bu gün də elmi fəaliyyətimdə mənim üçün dəyərli meyardır.

Zəngin elmi irs və davam edən məktəb

Gülnaz Abdullazadənin elmi və yaradıcılıq fəaliyyəti Azərbaycan musiqi elminin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edir. Onun tədqiqatlarında milli musiqi irsi ilə dünya fəlsəfi-estetik düşüncəsi arasında əlaqələrin araşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan onun yaradıcılığında Şərq və Qərb musiqi mədəniyyətlərinin müqayisəli təhlili, musiqinin insan və cəmiyyət həyatındakı rolu, muğamın fəlsəfi mahiyyəti, musiqi estetikasının problemləri mühüm yer tutur. Onun əsərləri musiqişünaslıqla yanaşı, fəlsəfə, estetika və mədəniyyətşünaslıq baxımından da əhəmiyyətli tədqiqat mənbəyidir. Bu gün Gülnaz Abdullazadənin fəaliyyəti Bakı Musiqi Akademiyasının elmi və yaradıcı mühitinin ayrılmaz hissəsidir. O, elm və yaradıcılıq işləri üzrə prorektor, professor kimi fəaliyyətini davam etdirir və Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafına öz töhfəsini verməkdədir.

80 il — bir ömrün deyil, bir məktəbin tarixidir

Səksən il insan ömrünün mühüm bir mərhələsidir. Lakin elm və sənət adamlarının ömrünü yalnız illərlə ölçmək mümkün deyil. Onların əsl ömrü yaratdıqları əsərlərdə, yetişdirdikləri tələbələrdə, verdikləri elmi istiqamətlərdə və insanların həyatında buraxdıqları izlərdə davam edir. Gülnaz Abdullazadənin də ömrünün ən böyük mənası məhz bu izlərdədir. Onun elmi əsərləri musiqi elmimizin xəzinəsində yaşayacaq, bəstələri ifa olunacaq, elmi ideyaları yeni tədqiqatlara yol açacaq, yetişdirdiyi və istiqamət verdiyi insanlar isə onun yaratdığı elmi məktəbin davamçıları olacaqlar.

Əziz Gülnaz xanım!

Sizi 80 illik yubileyiniz münasibətilə ürəkdən təbrik edirəm. Sizə möhkəm cansağlığı, uzun ömür, ailə səadəti, yaradıcılıq və elmi fəaliyyətinizdə yeni uğurlar arzulayıram.Sizin kimi elmə, sənətə və insana dəyər verən şəxsiyyətlərin həyat yolu gənc nəsil üçün böyük məktəbdir. Mənim üçün isə Siz yalnız böyük alim, professor və müəllim deyil, elmi yolumda düzgün istiqamət göstərən, həyatımda xüsusi iz qoymuş dəyərli və əziz bir insansınız. 80 illik yubileyiniz mübarək olsun, Gülnaz xanım!

Nigar Bayramova
Ü.Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının elmi-tədqiqat laboratoriyasının elmi işçisi, doktorant