Qadın sağlamlığının qorunmasında ginekoloji müayinələrin rolu əvəzolunmazdır. Buna baxmayaraq, bir çox qadın, xüsusilə də gənc qızlar hələ də ginekoloqa müraciəti yalnız ciddi problem yarandıqda zəruri hesab edirlər. Halbuki mütəmadi ginekoloji müayinələr bir sıra xəstəliklərin erkən mərhələdə aşkarlanmasına, reproduktiv sağlamlığın qorunmasına və gələcək risklərin qarşısının alınmasına imkan yaradır.

Adalet.az xəbər verir ki, mövzu ilə bağlı Səhiyyə Nazirliyi Elmi-Tədqiqat Mamalıq və Ginekologiya İnstitutunun həkim mama-ginekoloqu Pərvanə Bağırova daha ətraflı danışıb.

- Pərvanə xanım, bu gün müzakirə etdiyimiz mövzu gənc qızlarda ginekoloji müayinələrin əhəmiyyəti və qadınların niyə mütəmadi olaraq ginekoloqa müraciət etməli olduqlarıdır. İlk olaraq, ginekoloji müayinə nədir və kimlər üçün nəzərdə tutulur?

- Ginekoloji müayinə qadın reproduktiv sisteminin – uşaqlıq, uşaqlıq boynu, yumurtalıqlar və vaginanın sağlamlığını qiymətləndirmək məqsədilə aparılan tibbi müayinədir. Bu müayinələr yalnız hər hansı şikayət olduqda deyil, sağlam qadınlarda da profilaktik məqsədlə aparılmalıdır. Ginekoloji müayinələr bütün yaş dövrləri üçün vacibdir: cinsi yetkinliyə qədəm qoymuş qızlar, reproduktiv yaşda olan qadınlar və menopauza dövründəki xanımlar üçün. Təəssüf ki, bir çox qadın ginekoloqa yalnız ciddi problem yarandıqda müraciət edir. Halbuki mütəmadi müayinələr gələcəkdə ağır fəsadlara səbəb ola biləcək xəstəliklərin vaxtında aşkarlanması üçün olduqca önəmlidir.

- Gənc qızlarda ilk ginekoloji müayinəyə nə zaman və hansı hallarda ehtiyac yaranır?

- Cinsi yetkinlik dövrünə daxil olan hər bir gənc qız müəyyən mərhələdə ginekoloji müayinəyə ehtiyac duya bilər. Bu, ilk menstruasiyanın başlaması, menstrual pozuntular, ağrılı aybaşı, səbəbsiz qarın ağrıları, pis qoxulu ifrazatlar və ya sadəcə sağlamlıqla bağlı narahatlıq zamanı ortaya çıxa bilər. Ümumiyyətlə, ilk ginekoloji müayinənin 13–15 yaş aralığında, heç bir şikayət olmasa belə, aparılması tövsiyə olunur. Bu, gənc qızın öz bədəni ilə bağlı məlumatlı olmasına və həkimlə ünsiyyətdə rahatlıq qazanmasına kömək edir. Erkən yaşda formalaşan bu vərdiş gələcək reproduktiv sağlamlığın qorunmasında mühüm rol oynayır.

- Mütəmadi ginekoloji müayinələr hansı problemlərin qarşısını ala bilər?

- Müntəzəm aparılan ginekoloji müayinələr bir çox xəstəliyin ilkin mərhələdə aşkarlanmasına imkan yaradır. Bunlara uşaqlıq boynu xərçəngi, yumurtalıq kistaları, endometrioz, polikistoz yumurtalıq sindromu, infeksion və hormonal pozuntular daxildir. Xüsusilə qeyd etmək lazımdır ki, uşaqlıq boynu xərçəngi erkən mərhələdə heç bir simptom vermir və yalnız müayinə zamanı aşkar edilə bilər. Bu baxımdan PAP-smear testi çox böyük əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda menstrual nizamsızlıqlar, sonsuzluq riski, endokrin pozuntular və erkən menopauza kimi hallar da ginekoloji müayinələr sayəsində vaxtında müəyyən oluna bilər.

- Ginekoloji müayinə qadının ümumi sağlamlığına necə təsir edir?

- Ginekoloji müayinə təkcə reproduktiv orqanlarla bağlı deyil, qadının ümumi sağlamlığının göstəricisidir. Hormonal balans, psixoemosional vəziyyət, sümük sıxlığı və hətta ürək-damar sağlamlığı ginekoloji vəziyyətlə sıx əlaqəlidir. Məsələn, menstrual pozuntular bəzən yumurtalıq problemi deyil, qalxanabənzər vəzin xəstəlikləri və ya insulin müqaviməti ilə bağlı ola bilər. Ginekoloq bu əlamətləri vaxtında aşkarlayaraq qadını müvafiq mütəxəssisə yönləndirə bilər. Bu baxımdan ginekoloji müayinə ümumi sağlamlığın qorunmasında açar rol oynayır.

- Bir çox qadın ginekoloji müayinədən çəkinir. Sizcə, qorxu və utanma hissi nə dərəcədə əsaslıdır?

- Təəssüf ki, bu qorxu və utanma hissi əsasən cəmiyyətdə formalaşmış yanlış düşüncələrdən və məlumatsızlıqdan qaynaqlanır. Ginekoloji müayinə elmi və peşəkar şəkildə aparılan tibbi prosedurdur. Həkim-ginekoloqlar xəstənin həm fiziki, həm də psixoloji rahatlığını təmin etməyə xüsusi diqqət yetirirlər. Qadının sağlamlığı onun ən böyük dəyəridir və bu dəyəri qorumaq üçün utanmaq yox, məlumatlanmaq lazımdır. Vaxtında müraciət edilmədikdə isə sadə problemlər ciddi fəsadlara çevrilə bilər.

- Ginekoloji müayinəyə gedərkən qadınlar nələrə diqqət etməlidirlər?

- Müayinəyə gedərkən qadın psixoloji olaraq rahat olmalı və şikayətlərini həkimə açıq şəkildə bildirməlidir. Tövsiyə olunur ki, müayinədən 48 saat əvvəl cinsi əlaqə olmasın, vaginal yuma vasitələrindən istifadə edilməsin və menstruasiya günlərinə təsadüf etməsin. Müayinə zamanı əvvəlcə anamnez toplanır, daha sonra ehtiyac olduqda ginekoloji baxış, USM, laborator analizlər və PAP-smear testi aparılır. Bütün proses məxfi şəkildə həyata keçirilir.

- Qadınların ginekoloqa getmək üçün səbəb gözləməməsi niyə vacibdir?

- Çünki bir çox ginekoloji xəstəliklər uzun müddət heç bir əlamət vermədən inkişaf edir. Vaxtında edilən müayinələr bu problemlərin erkən mərhələdə aşkarlanmasına və daha asan müalicəsinə imkan yaradır. Ginekoloqa mütəmadi müraciət qadının gələcəkdə həm hamiləlik, həm də ümumi sağlamlıq risklərini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.

- Ginekoloji maarifləndirmə qadının öz bədəni ilə münasibətinə necə təsir edir?

- Ginekoloji maarifləndirmə qadının öz bədəni ilə “dostlaşmasına” çox müsbət təsir göstərir. Qadınlar gənc yaşlardan etibarən bədənlərini tanımalı, dəyişikliklərə diqqət yetirməyi öyrənməlidirlər. Bu mövzuda ailədə, məktəblərdə və cəmiyyətdə açıq dialoqlar aparılmalıdır. Maarifləndirmə cinsi yolla keçən xəstəliklərin azalmasına, ailə planlamasına və reproduktiv hüquqların qorunmasına xidmət edir. Sağlam cəmiyyət sağlam qadınla başlayır.

- Sonda qadınlara nə demək istərdiniz?

- Ginekoloji müayinə qadının öz bədəninə verdiyi ən dəyərli hədiyyədir. Qadın orqanizmi incə və mürəkkəb bir sistemdir və onun sağlam işləməsi üçün mütəmadi nəzarət vacibdir. Ginekoloji müayinələr qorxulu deyil, əksinə sağlam gələcəyə atılan ən doğru addımdır. Gənc yaşlardan formalaşan bu vərdiş gələcək analıq, ailə həyatı və sağlam yaşam üçün möhkəm təməl yaradır.