Dünyada çox müharibələr olub və o müharibələrdə heç şübhəsiz ki, bombardmanlar  nəticəsində evlər, sosial obyektlər, məktəblər yerlə-yeksan olub və dağıdılıb. Bütün bunlar müharibələrin  bəşəriyyətə və insanlığa gətirdiyi böyük faciələrdir. Ona görə də dünyanın  heç bir yerində insanlar  müharibə istəmir və sülh arzulayırlar. Çünki  sülh olanda nə şəhərlər,  nə kəndlər, nə qəsəbələr dağılır, nə də insanlar ölür.

Amma ermənilərin bizimlə apardığı Qarabağ savaşında insani dəyərlər, humanizm və ən nəhayət, bəşəri düşüncələr heç vaxt nəzərə alınmadı. Ona görə nəzərə alınmadı ki, bizimlə düşmənçilik  edən ermənilər  insanpərvərlikdən, sülhdən və ən nəhayət, insanlıqdan uzaq idilər. Əgər uzaq olmasaydılar onlar ərazimizin 20 faizini işğal edərkən şəhərlərin, qəsəbələrin və kəndlərin daşını daş  üstə qoymazdılar.  

Təbii ki, bütün 30 il müddətində ermənilər və onların havadarları  işğal altında  olmuş torpaqlarımızın, ərazimizin sərvətlərini talayıb aparmaq  üçün müxtəlif  yollar  axtarmışdılar və onu da tapmışdılar. Onlar hər bir rayonu, qəsəbəni, kəndi işğal edəndə insanları qırıb-çatmaqla yanaşı, ordakı təbii sərvətləri, camaatın mülkünü  talayıb aparmaq haqqında planlar hazırlamışdılar. Və o plana  uyğun da ermənilər 30 ildə  Azərbaycana qarşı  soyqırımı  tətbiq etməklə yanaşı, onun sərvətinə, ekologiyasına, fauna və florasına  böyük zərbələr vurmuşdular. 

Hadisə şahidlərindən biri deyir ki, ermənilər  yaşayış məntəqələrimizi ələ keçirəndən sonra hər evi kimlərəsə 300 dollar  səviyyəsində satıblar. Yəni bu evin içindəki  mülk, əşya, müxtəlif qiymətli  xalçalar və digər avadanlıqlarla yanaşı evin döşəməsi, tavanı, qapısı, pəncərəsi, üst örtükləri  hamısı, hətta daşı belə  bir-bir sökülüb aparılmışdı. Hələ bütün bunlar da hamısı deyil, onlar Zəngilan kimi rayonda uzun illər boy verən çinar meşəliklərinin hamısını qırıb talamış, bir çinar  ağacı belə qoymamışdılar. 
Eyni zamanda Füzulidə, Ağdamda, Qubadlıda, Kəlbəcərdə, Laçında, Cəbrayılda və digər işğal altında olan yaşayış məntəqələrimizdə 100-200 illik çinar, palıd, qoz və digər nadir  ağacların hamısını kökündən çıxarmışdılar. Hətta bir neçə yerdə onlar  taxta sexləri yaratmış, palıddan və qozdan parketlər və eləcə də qiymətli mebellər hazırlayaraq xarici ölkələrə, o cümlədən  Fransaya göndərmişdilər. Qızıl yataqlarımız və eləcə də digər təbii zəngin ehtiyatları  olan yerlərdə yeni zavodlar, yeni  sexlər  açmışdılar. Zəngilandakı və Gədəbəydəki sexlər buna nümunə ola bilər. Xaricdən  gələn milyarderlər həmin yerlərə ən müasir avadanlıqlar və dəzgahlar gətirir, həmin qiymətli məhsulun emalı ilə məşğul olurdular. Elə ermənilər bu qızıl yataqlarından milyardlarla dollar  vəsait  əldə etmişdilər. Onlar Azərbaycanın varını-dövlətini, sərvətini daşıyır, beynəlxalq  təşkilatlar  isə bunu görsələr də susmağa daha böyük  üstünlük verirdilər. Çünki Fransa və Avropanın digər dövlətləri bu sərvətlərdə maraqlı idi. 
Həmin dövrlərdə mənim  bir tanışım  Fransaya getmişdi. Orda  ermənilərin  istehsal etdiyi və satışa çıxartdığı «İstisu»yu 5 dollara almışdı. Eləcə də İrana, daha doğrusu, Azərbaycanla sərhəd kəndlərinə gedən bir tanışım Aslandüzdə olarkən dostunun evinə gedir və orda evinin qiymətli qapısını görür. Soruşur ki, bu qapını  hardan almısan? Deyir ki, ermənilər o evi  mənə əşya qarışıq 300 dollara satmışdılar. Bu gördüyün qapı da həmin evin qapısıdır. Ev sahibi deyir ki, bu qapı mənim evimin  qapısıdır, kövrəlir  və  gözləri dolur. 

Dünyanın heç bir  müharibəsində qəbiristanlıqlar buldozerlərlə şumlanıb həmin yerdə taxıl və digər  kənd təsərrüfatı məhsulları  əkilməyib. Amma ermənilər Ağdamın və Füzuli şəhərinin qəbiristanlığını şumlayaraq orda taxıl və digər məhsullar əkiblər. Bunu kim edər? Əlbəttə, bunu ancaq ermənilər edər.

Hələ ən dəhşətlisi odur ki, onlar  müharibə dövründə xaricdən gətirdikləri avadanlıqla qəbirləri bir-bir yoxlayır, hansı qəbirdə dəfn olunan insanın ağzında qızıl diş varsa onları çıxarıblar. Belə qəbirlər bir deyil, iki deyil. Qarabağda   qəbiristanlıqlarda minlərlə belə qəbirləri goreşən kimi dağıdıb ordakı cəsədlərdə qızıl axtarıblar. Heç eləsi var ki, qızıl dişi olmayıb, amma yenə o qəbiri dağıdıblar, cəsədi də, sümükləri də bir yana atıblar. Bütün bunlar  erməni vəhşiliyinin bariz nümunəsidir. 

Erməni elə millətdir ki, onlara  canını, qanını, həyatını qurban versən belə, fürsət düşən kimi bir gün sənin başını ya pambıqla kəsəcək, ya balta, ya da dəhrə ilə. Onlar bizim əsirlərlə çox vəşhicəsinə davranıblar. Biz onların əsirlərinə beynəlxalq hüquq normalarına uyğun  münasibət göstərmişik, həbsxanalarda normal  şərait yaratmışıq və davamlı olaraq qida  ilə təmin etmişik. Ancaq onlar  bizim əsirlərə  olmazın  zülmün ediblər – ya qıçını sındırıblar, ya qabırğasın, ya da gözünü çıxarıblar. Çünki əsirləri  dəyişən kimi biz bunları dəfələrlə görmüşük. Onların əsirlərinin sifətindən  yağ damıb, bizim əsirlərin  çöhrəsindən ölüm. Bax, ermənilər  həmişə belə olublar. Əsir düşəndə ilan kimi dil  çıxarıb yalvarıblar, burda kef ediblər, amma qayıdanda deyiblər ki, azərbaycanlılar bizi incidiblər. Yalansa Allah sizə qənim olsun! 

İkinci Qarabağ savaşında 44 günlük Vətən  Müharibəsində Qarabağ tamamilə erməni işğalından azad ediləndən sonra biz bütün bu vəşhiliklərin və müharibə cinayətlərinin şahidi olduq. Bir bina tapılmadı ki, Azərbaycan bayrağını əsgərlərimiz ora sancsınlar. Çünki ermənilər ərazilərimizdə daşı daş üstə qoymamıqdılar. İndi bizə Qarabağ müharibəsində yüz milyarddan çox maddi ziyan dəyib. Beynəlxalq Məhkəmədə bu məsələlər araşdırılmalı, bizə dəymiş maddi və mənəvi ziyanı ermənilər ödəməlidirlər. Əgər vəsaitləri yoxdursa onda zəhmət çəkib ərazi mübadiləsi  etməlidirlər. Hər halda, dünya ictimaiyyəti, beynəlxalq təşkilatlar və beynəlxalq ədalət məhkəməsi bu haqsızlığa dözməməli, öz konkret  münasibətini bildirməlidir. 
 

Emil Faiqoğlu

Yazı Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə hazırlanıb.