“Müasir dövrdə texnologiya uşaqların gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Telefonlar, planşetlər və sosial şəbəkələr artıq təkcə ünsiyyət vasitəsi deyil, həm də məlumat əldə etmək, öyrənmək və əylənmək üçün geniş istifadə olunan platformalardır. Buna görə də uşaqların sosial şəbəkələrdə və telefonda keçirdiyi vaxt cəmiyyətin, valideynlərin və mütəxəssislərin diqqət mərkəzində olan vacib mövzulardan biridir”.

Bunu Adalet.az-a açıqlamasında psixoloq Zeynəb Əyyubova deyib. 

O, bildirib ki, əsas məsələ uşağın texnologiyadan necə istifadə etməsi, nə qədər vaxt sərf etməsi və valideyn nəzarətinin hansı səviyyədə olmasıdır:

“Sosial şəbəkələrin və telefonların müsbət tərəflərindən biri uşaqların məlumat əldə etmək imkanlarının genişlənməsidir. Bu gün uşaqlar dünyanın istənilən nöqtəsində baş verən hadisələrdən xəbərdar ola, müxtəlif təhsil platformalarından istifadə edə, xarici dillər öyrənə və yeni bacarıqlar əldə edə bilirlər. Texnologiya düzgün istifadə edildikdə uşağın intellektual inkişafına müsbət təsir göstərir və onun dünyagörüşünü genişləndirir. Bununla yanaşı, sosial şəbəkələr uşaqlara ünsiyyət imkanları yaradır. Onlar dostları ilə əlaqə saxlayır, müxtəlif maraq qruplarına qoşulur və öz fikirlərini ifadə etməyi öyrənirlər. Xüsusilə yaradıcılıq qabiliyyətinə malik uşaqlar üçün sosial media öz bacarıqlarını nümayiş etdirmək və inkişaf etdirmək baxımından faydalı platformaya çevrilə bilər”. 

Psixoloqun sözlərinə görə, lakin bütün bunlarla yanaşı, sosial şəbəkələrdən və telefondan həddindən artıq istifadə ciddi problemlər yarada bilər:

“Ən böyük risklərdən biri asılılıqdır. Uşaq ekran qarşısında çox vaxt keçirdikdə real həyatda baş verən fəaliyyətlərə marağı azalır. Oyunlar, videolar və sosial media paylaşımları beyində sürətli həzz hissi yaratdığı üçün uşaq getdikcə daha çox vaxtını virtual mühitdə keçirmək istəyir. Nəticədə dərsə diqqət azalır, ailə üzvləri ilə ünsiyyət zəifləyir və sosial fəaliyyətlər məhdudlaşır. Sosial şəbəkələrin digər mənfi təsiri uşaqların psixoloji vəziyyəti ilə bağlıdır. Uşaqlar və yeniyetmələr sosial mediada gördükləri ideal həyat tərzlərini, görünüşləri və uğurları öz həyatları ilə müqayisə etməyə başlayırlar. Bu isə özünəinamın azalmasına, narahatlıq hissinin artmasına və bəzi hallarda depressiv əlamətlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Virtual aləmdə bəyənilmək və qəbul olunmaq ehtiyacı uşağın emosional vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilir”. 

Z.Əyyubova deyib ki, kibertəcavüz də günümüzün aktual problemlərindən biridir:

“Sosial şəbəkələrdə təhqir, təzyiq və ya lağ obyektinə çevrilən uşaqlar ciddi psixoloji travmalar yaşaya bilirlər. Bəzən valideynlər bu problemlərdən xəbərsiz qalır və nəticədə uşağın davranışında, əhvalında və məktəb nailiyyətlərində mənfi dəyişikliklər müşahidə olunur. Telefonlardan uzun müddət istifadə fiziki sağlamlığa da təsirsiz ötüşmür. Hərəkətsiz həyat tərzi artıq çəki riskini artırır, göz yorğunluğu, baş ağrıları, boyun və bel problemləri yarada bilir. Xüsusilə gecə saatlarında telefon istifadəsi yuxu rejimini pozur. Keyfiyyətli yuxunun olmaması isə uşağın diqqətinə, yaddaşına və emosional sabitliyinə mənfi təsir göstərir. Bu səbəbdən valideynlərin əsas vəzifəsi texnologiyanı tam qadağan etmək deyil, onun istifadəsinə sağlam sərhədlər qoymaqdır. Uşağın yaşına uyğun ekran vaxtı müəyyən edilməli, ailə daxilində ünsiyyət və birgə fəaliyyətlər təşviq olunmalı, uşağın izlədiyi məzmunla maraqlanılmalıdır. Valideyn nəzarəti və düzgün istiqamətləndirmə olduqda texnologiya inkişaf vasitəsinə çevrilə bilər, əks halda müxtəlif psixoloji və sosial problemlərin yaranmasına zəmin yaradar. Nəticə etibarilə, sosial şəbəkələr və telefonlar müasir həyatın reallığıdır. Onların uşaqların inkişafına təsiri istifadə formasından və müddətindən asılıdır. Düzgün istifadə edildikdə öyrənmə, ünsiyyət və yaradıcılıq imkanları yaratsa da, həddindən artıq istifadə psixoloji, sosial və fiziki problemlərə səbəb ola bilər. Buna görə də əsas məqsəd uşaqları texnologiyadan uzaqlaşdırmaq deyil, onlarda sağlam rəqəmsal vərdişlər formalaşdırmaq və virtual dünya ilə real həyat arasında balans yaratmaqdır”.

Vasif ƏLİHÜSEYN