Adalet.az-ın əməkdaşı şair, yazıçı, dramaturq Hüseyn Cavid haqqında həyat yoldaşı Mişkinaz xanımın xatirələrini silsilə şəkildə oxuculara təqdim etməyə start verib.

Əvvəli ötən sayımızda...

Atatürk: “İblis”dəki Elxan mənəm

Cavidin əsərlərini çoxları, demək olar ki, hamı sevə-sevə oxuyub, səhnədə tamaşa edib, hədsiz zövq alıb. Cavid nəinki Azərbaycanda, Azərbaycandan kənar qonşu ölkələrdə də sevilir. 

İbrahim Əbilov Cavidə deyirmiş ki, mən Türkiyədə olanda Mustafa Kamal “İblis”i tamaşaya qoydurar və deyərdi: “Ordakı Elxan mənəm”. 
“1921-22-ci illərdə Türkiyədə diplomatik korpusda tərcüməçi vəzifəsində çalışan Rza Təhmasib xatirələrində yazır: “Ankarada müharibə yetimlərinin xeyrinə verilən müsamirədə mən İblisin son monoloqunu qrimdə və kostyumda söylədim. Ani sükutdan sonra alqış səsləri salonu titrətdi... Bir neçə gün sonra məni Mustafa Kamal Paşanın məclisinə dəvət etdilər. Məclisdə Türkiyənin o zamankı ədib və şairləri də iştirak edirdilər. Atatürk məndən həmin monoloqu söyləməyi rica etdi... Cavid şeiriyyəti Mustafa Kamalı hər dəfə valeh edirdi. Belə axşamlar tez-tez təkrar olunardı. Məclisin “İblis”ə olan marağı getdikcə artırdı. Əsərin məzmununu dönə-dönə söylədər, çox vaxt bütün pyesi əzbərdən dedizdirərdilər. Həmin məclislərdə həm “İblis”in “Fust”la müqayisəsinin dəfələrlə şahidi olmuşam. Bəziləri hətta “İblis”ə üstünlün verərdilər”. 

...Ümid edirəm ki, Cavidim gələcək, yaralı ürəyimə təsəlli verəcək. Göz yaşımı siləcək. Keçirdiyim günlərimi qələmə alacaq. Əfsuz ki, o yola gedən gəlməz imiş. Mən ən dəyərli bir evin sahibəsi, ən qiymətli bir alim ailəsi, oğul-qız anası bəxtəvər bir qadın idim.

...Xoşbəxt ailəmizi, şöləlu yanan çırağımızı görünməz xain əllər dağıtdı, qaranəfəslilər üfürüb söndürdü. 1937-ci il, 3 iyun. Həmişəki kimi şad və gülərüzlü Cavid saat 10-da “Salamat qal”-deyib evdən çıxdı. Hər günki kimi pilləkənin başına qədər aparıb yola saldı. Qayıdıb öz işimlə məşğul oldum...”.

Ardı var...
Mənbə: “Cavid haqqında xatirələr” kitabı.
Hazırladı: Vasif Əlihüseyn